Meer dan twee ouders

Er is sinds een tijdje discussie in het kader van het wetsvoorstel ouderschap van de vrouwelijke partner van de moeder anders dan door adoptie in de Tweede en Eerste Kamer over de vraag of een kind niet meer dan twee ouders moet kunnen hebben. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de situatie waarin een kind meer dan twee juridische ouders zou kunnen hebben en de situatie dat meer dan twee personen gezag over een kind zouden kunnen uitoefenen, zoals dat nu in Engeland ook al kan (zie hierover Vonk in Children and their parents). Maar wat zijn de gevolgen van deze beide opties?

Meer dan twee juridische ouders

Als een kind meer dan twee juridische ouders heeft, bijvoorbeeld twee moeders en een vader, of twee vaders en een moeder, dan zou het kind een juridische band krijgen met de familieleden van de moeder(s) en de vader(s). Het krijgt daarmee bijvoorbeeld drie paar grootouders. Juridisch ouderschap is daarnaast van belang voor het erfrecht en de regeling van levensonderhoud voor kinderen. Kinderen erven van hun juridische ouders als deze komen te overlijden, en bovendien zijn juridische ouders verplicht hun kinderen te onderhouden. Je zou kunnen zeggen, hoe meer juridische ouders, hoe beter de economische positie van het kind. Daarnaast kunnen juridische ouders belanghebbende zijn in juridische procedures die het kind betreffen. Juridisch ouderschap duurt het hele leven lang en houdt niet op wanneer het kind 18 jaar wordt, er wordt dus een permanente band gevestigd tussen kind en juridische ouder die alleen (onder bepaalde omstandigheden) kan worden verbroken indien de juridische ouder niet de biologische ouder is.

Meer dan twee personen hebben gezag over een kind

Gezag heeft betrekking op de verzorging en opvoeding van een kind. Personen die gezag hebben zijn verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van het kind en hebben daar ook zeggenschap over. Het gaat hierbij om de dagelijkse verzorging maar ook om beslissingen die verder reiken, zoals schoolkeuze medische behandeling en het kiezen van de woonplaats van het kind. Aan gezag zonder ouderschap dat samen met een ouder wordt uitgeoefend is ook een onderhoudsplicht ten opzichte van het kind gekoppeld. Er zitten echter geen erfrechtelijke consequenties aan het gezag en er komt ook geen juridische relatie tussen kind en familie van de persoon die het gezag uitoefent tot stand. Met het toewijzen van gezag wordt geen levenslange juridische band tussen kind en de persoon met gezag gevestigd. Gezag houdt op te bestaan als een kind 18 jaar oud is. Daarnaast kan de rechter iemand het gezag weer ontnemen op verzoek van de ander(e) personen met gezag, wanneer het kind klem of verloren raakt tussen de personen met gezag of dit gezag niet langer in het belang van het kind is.

Wat een mogelijk punt van zorg is wanneer meer dan twee personen met gezag kunnen worden belast, is dat de wet ervan uitgaat dat alle partijen met gezag het met belangrijke beslissingen omtrent het kind eens moeten zijn. Voorbeelden zijn een medische behandeling van het kind, schoolkeuze en verhuizing met de kinderen. Zijn partijen het niet met elkaar eens dan kunnen ze naar de rechter, die vervolgens in het belang van het kind moet beslissen. Het belasten van meerdere personen met gezag, kan tot een toename van het aantal conflicten leiden met betrekking tot medisch behandeling, schoolkeuze en verhuizing, om er maar een paar te noemen.

Nu wordt wel aan vaders tegen de zin van de moeder het gezamenlijk gezag met de moeder toegekend onder de voorwaarde dat de vader zich niet met de dagelijks gang van zaken zal bemoeien. Het gezag krijgt daarmee bijna een symbolische functie. Dat zou ook kunnen gelden wanneer meer dan twee personen het gezag kunnen krijgen, maar de vraag is of dat wenselijk is.

 Doel van meerdere ouders

Het ligt er dus aan wat het doel is van de uitbreiding van twee naar meer ouders of het hierbij moet gaan om juridische ouders of om meer dan twee personen met gezag. Is het veeleer een vraag van het erkennen van de biologische of feitelijke banden die er tussen het kind en de ouder zijn (status) of gaat erom deze derde ook daadwerkelijk invloed te geven in beslissingen omtrent het dagelijks leven van het kind?

Advertenties

master jeugdrecht Universiteit Leiden

Ben je geïnteresseerd in kinderrechten en jeugdrecht? Meldt je dan voor 1 juni 2013 aan bij de master Jeugdrecht in Leiden. Tijdens de master komen allerlei onderwerpen die met kinder- en jeugdrecht te maken hebben aan bod, zoals de positie van het kind in het gezin waarin het opgroeit, wat voor mogelijkheden er zijn om een kind te beschermen als het niet goed gaat in het gezin en wat als het kind zelf in aanraking komt met criminaliteit? Daarnaast is er veel aandacht voor kinderrechten in het algemeen, wat zijn dit precies, waar zijn die verankerd en wat betekent dat voor kinderen in Nederland en daarbuiten? Verder is er onder meer aandacht voor het kind in het migratierecht en de positie van kinderen op het internet. Onderwijs wordt bij sommige vakken gegeven in samenwerking met professionals uit de praktijk.

Meer informatie is te vinden op de website van de master jeugdrecht:

http://www.mastersinleiden.nl/programmes/jeugdrecht/nl/introduction